به گزارش یاسوج ۴۹، مشکل پساب و بوی نامطبوع کارخانه قند یاسوج از سال گذشته به یکی از مطالبات جدی شهروندان و دغدغه اصلی دستگاه‌های نظارتی تبدیل شد. با وجود وعده‌های مکرر مسئولان این واحد صنعتی برای اصلاح سیستم تصفیه فاضلاب و رفع آلودگی، این معضل همچنان ادامه یافت تا لزوم برخوردهای قاطع‌تر احساس شود.

در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست کهگیلویه و بویراحمد اعلام کرد: به دلیل بی‌توجهی این واحد صنعتی به اخطارهای متعدد زیست‌محیطی و استمرار ورود پساب آلاینده به رودخانه بشار، پرونده کارخانه قند یاسوج به مراجع قضایی ارجاع شده است.

عبدالله دیانتی‌نسب تأکید کرد: بازدیدهای کارشناسی پس از پایان مهلت‌های قانونی نشان داد اقدام مؤثری برای رفع آلودگی انجام نشده و حفاظت از سلامت مردم و صیانت از منابع آبی، برخورد قانونی با این واحد را اجتناب‌ناپذیر کرده است.

همزمان، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی و رئیس مرکز بهداشت استان، با هشدار جدی نسبت به پیامدهای بهداشتی این وضعیت اعلام کرد: بر اساس گزارش‌های دقیق کارشناسی، منشأ اصلی بوی نامطبوع، فاضلاب صنعتی کارخانه قند است، هرچند احتمال ورود فاضلاب خانگی نیز به این چرخه وجود دارد.

مسلم شریفی بر ضرورت تفکیک فاضلاب صنعتی و خانگی، تکمیل سیستم تصفیه و همکاری همه‌جانبه تمامی دستگاه‌های مسئول برای رفع تهدیدهای بهداشتی و زیست‌محیطی تأکید کرد.

ورود قاطعانه دستگاه قضا و ضرب‌الاجل یک‌ماهه دادستانی

با ادامه این روند نگران‌کننده، موضوع در ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ در نشست مشترک دادستانی، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست، دانشگاه علوم پزشکی و مسئولان کارخانه به صورت ویژه بررسی شد.

در این نشست مهم، حامد جلال‌فر، معاون دادستان عمومی و انقلاب یاسوج با اشاره به مکاتبات و اخطارهای متعدد از سال گذشته، از تعیین مهلت یک‌ماهه برای رفع آلودگی خبر داد و هشدار داد: در صورت اجرا نشدن تعهدات، برخورد قضایی با این واحد صنعتی با جدیت و بدون اغماض دنبال خواهد شد.

پایان مهلت قانونی و بازداشت مدیرعامل کارخانه

با پایان یافتن مهلت تعیین‌شده و تداوم مشکلات آزاردهنده زیست‌محیطی، برخورد قضایی وارد مرحله عملیاتی و اجرایی شد.

پس از اتمام زمان یک‌ماهه و احراز اجرا نشدن کامل تعهدات زیست‌محیطی، مدیرعامل کارخانه قند یاسوج با دستور مستقیم مقام قضایی بازداشت شد. این اقدام قاطع در راستای اجرای مصوبات نشست‌های نظارتی، صیانت از حقوق عامه و الزام واحد صنعتی به رفع آلودگی‌های زیست‌محیطی و بهداشتی انجام گرفت و وی پس از آن با تودیع قرار وثیقه آزاد شد.

محیط زیست: منشأ بو بدون تردید کارخانه قند است

پس از پایان مهلت دادستانی، معاون محیط زیست اداره کل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد از انجام بازدید میدانی دقیق و بررسی آخرین اقدامات کارخانه خبر داد.

رحمت‌الله جهانشاهی گفت: سه اقدام اساسی شامل نصب و راه‌اندازی فیلتر اینتر ممبران، راه‌اندازی واحد نرمه‌گیر و ایجاد سپتیک بهداشتی عایق و جداسازی آن از شریان پساب صنعتی در کارخانه با پیگیری‌های انجام شده، صورت گرفته است.

وی افزود: بخشی از پساب نیز به عنوان آب صنعتی بازچرخانی می‌شود و این سامانه‌ها هم‌اکنون وارد مدار بهره‌برداری شده‌اند.

معاون محیط زیست اداره کل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد در عین حال هرگونه تردید درباره منشأ بوی نامطبوع منطقه را قاطعانه رد کرد و گفت: بوی موجود در منطقه بدون شک ناشی از کارخانه قند بوده و بوی مشخص چغندر است و هیچ شکی در این خصوص وجود ندارد.

به گفته وی، هرچند اقدامات اولیه و فوری انجام شده، اما برای قضاوت درباره نتیجه نهایی باید پساب قدیمی موجود در حوضچه‌ها به طور کامل تخلیه شود و حداقل یک هفته زمان لازم است تا کیفیت واقعی پساب خروجی مورد ارزیابی قرار گیرد.

جهانشاهی تأکید کرد: پس از این مدت زمان، نمونه‌برداری و آنالیز نهایی انجام خواهد شد و اگر خروجی با استانداردهای محیط زیست مطابقت نداشته باشد، پیگیری‌های قانونی با شدت بیشتری ادامه می‌یابد.

هزینه ۲۸ میلیاردی و چشم‌انتظاری برای تصفیه‌خانه ۸۰ میلیاردی

مدیرعامل کارخانه قند یاسوج نیز در تشریح آخرین وضعیت این مجموعه، از اجرای طرح‌های فوری برای بهبود وضعیت پساب خبر داد.

آرش محمد قاسمی گفت: طی دو هفته اخیر سیستم فیلتر ممبرانی راه‌اندازی شده، سپتیک‌ها از مدار فاضلاب صنعتی جدا شده و بازدید کارشناسان محیط زیست نیز به صورت میدانی انجام گرفته است.

وی مدعی شد: نتایج اولیه نمونه‌برداری‌ها کیفیت مطلوب پساب خروجی را نشان می‌دهد و وضعیت فعلی نسبت به گذشته به طور کامل متحول و دگرگون شده است.

مدیرعامل کارخانه قند یاسوج با بیان اینکه تاکنون ۲۸ میلیارد تومان برای اجرای اقدامات فوری شامل نرمه‌گیر، فیلتر ممبران و سپتیک هزینه شده است، افزود: احداث تصفیه‌خانه کامل و استاندارد نیازمند حدود ۸۰ میلیارد تومان اعتبار و بین یک تا دو سال زمان است.

وی همچنین از پیگیری مستمر برای دریافت تسهیلات بانکی جهت تکمیل تصفیه‌خانه خبر داد و اظهار امیدواری کرد: ظرف یک هفته آینده با تخلیه کامل پساب‌های قدیمی، خروجی کارخانه به طور کامل با استانداردهای سختگیرانه محیط زیست منطبق شود.

آزمون یک‌هفته‌ای؛ پایان یک بحران یا آغاز فصل تازه؟

اکنون پرونده پرفراز و نشیب پساب کارخانه قند یاسوج به نقطه حساسی رسیده است. از یک سو، دستگاه قضایی با ورود مستقیم و مقتدرانه، اخطارها را به مرحله برخورد قانونی رسانده و بازداشت مدیرعامل این جدیت را ثابت کرد و از سوی دیگر، محیط زیست و مسئولان کارخانه از اجرای اقدامات اصلاحی و آغاز بهره‌برداری از تجهیزات جدید خبر می‌دهند.

با این حال، نتیجه نهایی به ارزیابی‌های فنی محیط زیست در روزهای آینده وابسته است. ارزیابی سرنوشت‌سازی که مشخص خواهد کرد آیا هزینه‌های انجام‌شده و وعده‌های جدید توانسته‌اند یکی از قدیمی‌ترین مطالبات زیست‌محیطی مردم یاسوج را به سرانجام برسانند یا پرونده این واحد صنعتی بزرگ همچنان در مسیر پیگیری‌های قضایی و نظارتی باقی خواهد ماند.

گزارش: مهدیه کیانی